Ocena ryzyka zawodowego

 

Co to jest ryzyko zawodowe?

Mówiąc najprościej, ryzyko zawodowe oznacza prawdopodobieństwo, z jakim ktoś może zostać poszkodowany w związku z istniejącym zagrożeniem.

Wg definicji, zgodnej z  (§ 2 pkt 7) Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp, z późn. zm. (tekst jedn. : Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm. , ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.  

W zależności od wartości prawdopodobieństwa i stopnia utraty zdrowia przez osobę poszkodowaną (ciężkości następstw), ryzyko zawodowe może być:małe lub średnie

- takie ryzyko można uznać za dopuszczalne


duże

- takie ryzyko jest niedopuszczalne.


Przedstawiona tabelka może dopomóc w określeniu, czy ryzyko jest małe, średnie, czy też duże.

  Ciężkość następstw
Prawdopodobieństwo mała średnia duża
Mało prawdopodobne małe małe średnie
Prawdopodobne małe średnie duże
Wysoce prawdopodobne średnie duże duże



źródło: PN-N-18002:2000 „Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego"


Mało prawdopodobne
następstwa zagrożeń to takie, które nie powinny wystąpić podczas całego okresu aktywności zawodowej pracownika.

Prawdopodobne
następstwa zagrożeń to takie, które mogą wystąpić nie częściej niż kilkakrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika.

Wysoce prawdopodobne
następstwa zagrożeń to takie, które mogą wystąpić wielokrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika.

Ciężkość następstw jest mała,
jeżeli powstające w wyniku zagrożeń urazy i choroby nie powodują długotrwałych dolegliwości i absencji w pracy (np. bóle głowy, niewielkie stłuczenia i zranienia, podrażnienia oczu itp.)

Ciężkość następstw jest średnia,
jeżeli powstające w wyniku zagrożeń urazy i choroby powodują niewielkie, ale długotrwałe lub nawracające okresowo dolegliwości i są związane z krótkimi okresami absencji (np. zranienia, alergie skórne, nieskomplikowane złamania itp.)

Ciężkość następstw jest duża,
jeżeli powstające w wyniku zagrożeń urazy i choroby powodują ciężkie i stałe dolegliwości i/lub śmierć (np. oparzenia III stopnia, amputacje, zawodowe uszkodzenie słuchu itp.)


Co to jest ocena ryzyka zawodowego?

Ocena ryzyka zawodowego
nie jest niczym innym jak:
uważnym przyjrzeniem się wykonywanej pracy oraz miejscu, w którym jest ona wykonywana i ustaleniem, jakie czynniki (np. substancje chemiczne, hałas, nieprawidłowe oświetlenie) mogą mieć niekorzystny wpływ na zdrowie pracowników stwierdzeniem, czy ryzyko związane z oddziaływaniem tych czynników jest:dopuszczalne

- jest tak wówczas, jeżeli zastosowano wystarczające środki chroniące pracowników przed oddziaływaniem tych czynników


niedopuszczalne

- należy wówczas podjąć dalsze działania i zastosować dodatkowe środki ochrony.


Kto powinien oceniać ryzyko zawodowe?

Zgodnie z prawem ocena ryzyka zawodowego jest obowiązkowa.
Jeżeli przedsiębiorstwo jest małe i pracodawca dobrze zna wykonywaną tam pracę, może ocenić ryzyko sam. W większym przedsiębiorstwie ocenę ryzyka zawodowego mogą przeprowadzić kompetentni pracownicy, najlepiej wraz ze specjalistą ds. BHP. Można również poprosić o pomoc zewnętrznych ekspertów, ale trzeba pamiętać, że zawsze pracodawca jest odpowiedzialny za to, czy ocena ryzyka zawodowego została przeprowadzona właściwie.

Jak oceniać ryzyko zawodowe na stanowiskach pracy?

Ocenę ryzyka zaleca się przeprowadzić w możliwie najprostszy sposób. W wielu przedsiębiorstwach (np. handlowych, usługowych oraz w małych przedsiębiorstwach produkcyjnych) zagrożeń jest niewiele i są one łatwe do zidentyfikowania. Ich identyfikacja i ocena związanego z nimi ryzyka zawodowego powinny opierać się na zasadach zdrowego rozsądku.


Tam gdzie jest to możliwe,
zalecane jest  szacowanie ryzyka zawodowego na podstawie wartości wielkości charakteryzujących zagrożenie. Tego rodzaju oszacowanie jest możliwe w przypadku dysponowania wynikami pomiarów czynników szkodliwych, w szczególności dla tych czynników, dla których określono najwyższe dopuszczalne wartości stężeń lub natężeń (NDN lub NDS) – aktualnie w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy  (Dz. U. z 2002 r., nr 217, poz. 1833 ze zm. Dz.U. 2005 nr 212, poz. 1769, Dz.U. 2007 nr 161 poz. 1142, Dz.U. 2009 nr105 poz.873). Ryzyko może być oszacowane, jako duże, jeżeli parametr charakteryzujący narażenie pracownika przekracza wartość NDN lub NDS. Jeżeli parametr charakteryzujący narażenie nie przekracza połowy wartości NDS lub NDN, ryzyko zawodowe można oszacować jako małe. Ogólne wskazówki do oszacowania ryzyka zawodowego w skali trójstopniowej, na podstawie wartości wielkości charakteryzujących narażenie przedstawiono w tabeli poniżej. (W podanych tam wskazówkach oszacowania ryzyka zawodowego nie uwzględniono zmniejszenia narażenia przez zastosowanie środków ochrony indywidualnej)


Wartość wielkości charakteryzującej narażenie (P) Oszacowanie ryzyka zawodowego
P > Pmax ryzyko duże
0.5 Pmax ≤ P ≤ Pmax ryzyko średnie
P < 0.5 Pmax ryzyko małe



źródło: PN-N-18002:2000 „Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego"

Pmax oznacza wartość dopuszczalną wielkości charakteryzującej narażenie, ustalaną na ogół na podstawie obowiązujących przepisów (może to być odpowiednia wartość NDS - najwyższego dopuszczalnego stężenia lub NDN - najwyższego dopuszczalnego natężenia). Jeśli nie ma ustalonych wymagań co do wartości Pmax, przy jej ustalaniu można wykorzystać np. opinie ekspertów i/lub wziąć pod uwagę opinie pracowników.


 
Bezpieczniej